Bir raporun türünü kontrol ederken aslında üç ayrı soruya yanıt ararsınız: madde hangi rapor türünü istiyor, raporu hangi branştan hekim düzenlemeli ve reçeteyi kim yazabilir. Üçünün yanıtı da ilacın kendi SUT maddesindedir ve üçü birbirinden bağımsızdır. Rapor türü doğru olup branş yanlış olabilir; ikisi doğru olup reçeteyi yazan hekim maddenin saydıkları arasında olmayabilir.
Genel kural
İlaç kullanımına esas sağlık raporlarının nasıl düzenleneceğini SUT 4.1.3 belirler.
SUT 4.1.3Sağlık Uygulama Tebliği
Sağlık raporları, SUT'ta yer alan istisnalar saklı kalmak kaydıyla, SUT'un 1.10.1 maddesi doğrultusunda uzman hekim tarafından düzenlenir; SUT'un 1.10.2 maddesine göre düzenlenen sağlık kurulu raporları da geçerli kabul edilir.
Bu fıkradan iki sonuç çıkar:
- Madde "uzman hekim raporu" diyorsa, sağlık kurulu raporu da geçerlidir.
- Fıkra, SUT'taki istisnaları saklı tutar. Bir ilacın maddesi açıkça sağlık kurulu raporu istiyorsa, o ilaç için aranan rapor türü odur.
Uzman hekim raporunun ve sağlık kurulu raporunun nasıl düzenleneceği SUT'un 1.10.1 ve 1.10.2 maddelerinde yazılıdır; kurulun kaç hekimden ve kimlerden oluşacağı gibi ayrıntılar için o maddelere bakın.
Elektronik rapor uygulamasında, SUT'ta geçen "uzman hekim raporu" ve "sağlık kurulu raporu" ifadeleri "e-rapor" olarak değerlendirilir (SUT 4.1.3). Ayrım ortadan kalkmaz; Medula'daki raporda türü ve raporu düzenleyen hekimleri yine görürsünüz.
Birinci soru: rapor türü
İlacın maddesini açın ve rapor türünün geçtiği cümleyi bulun. İki örnek:
Statinlerde madde uzman hekim raporu ister: statinler, daha önce kullanmayan hastalarda "uzman hekim raporuna dayanılarak" kullanılmaya başlanır (SUT 4.2.28.A). Genel kural gereği bu ilaçlarda sağlık kurulu raporu da geçerlidir.
Romatoid artritte anti-TNF ilaçlarda madde sağlık kurulu raporu ister: ilaca "3 ay süreli sağlık kurulu raporuna dayanılarak" başlanır ve devam için de yeni sağlık kurulu raporları düzenlenir (SUT 4.2.1.C.1.1.a). Bu ilaçlarda tek uzman hekimin düzenlediği rapor, maddenin aradığı rapor değildir.
Örnekteki ikinci ayrıntıya dikkat edin: madde yalnızca türü değil, raporun süresini de söylüyor. Genel kural, sağlık raporlarının özel düzenlemeler hariç en fazla iki yıl geçerli olmasıdır (SUT 4.1.3). Madde daha kısa bir süre yazmışsa, o ilaç için geçerli olan maddedeki süredir.
İkinci soru: raporu düzenleyen branş
Rapor türü doğruysa, ikinci olarak raporu düzenleyen hekimin branşına bakarsınız. Birçok madde branşları tek tek sayar.
SUT 4.2.28.ASağlık Uygulama Tebliği
Rosuvastatinin 20 mg ve üzeri, atorvastatin, simvastatin ve pravastatinin 40 mg ve üzeri, fluvastatinin 80 mg ve üzeri etken madde içeren dozları (kombinasyonları dahil); kardiyoloji, kalp ve damar cerrahisi, endokrinoloji, geriatri, nöroloji veya iç hastalıkları uzman hekimlerince düzenlenecek uzman hekim raporuna dayanılarak tüm hekimlerce reçete edilir.
Bu örnekte branş listesi doza bağlıdır. Atorvastatin 20 mg için bu fıkradaki liste uygulanmaz; 40 mg için uygulanır. Aynı etkin maddede, dozuna göre farklı bir branş koşuluyla karşılaşabilirsiniz.
Branş listeleri ilaçtan ilaca değişir, aynı madde içinde bile. Ezetimib için SUT 4.2.28.C dört branş sayar: kardiyoloji, iç hastalıkları, nöroloji ve kalp ve damar cerrahisi. Yüksek doz statin listesinde yer alan endokrinoloji ve geriatri bu listede yoktur. Bir ilacın branş listesini, aynı gruptaki başka bir ilaca uygulamayın.
Branş koşulu devam raporlarında değişebilir. Aynı fıkra, yüksek doz statinlerde ilk rapor süresi (24 ay) sonunda devam raporlarının aile hekimliği uzman hekimlerince de düzenlenebileceğini söyler. Önünüzdeki raporun ilk rapor mu, devam raporu mu olduğu bu yüzden önemlidir.
Üçüncü soru: reçeteyi yazan hekim
Raporu düzenleyen hekim ile reçeteyi yazan hekim ayrı koşullardır. Yukarıdaki statin ve ezetimib örneklerinde madde aynı ifadeyle biter: rapora dayanılarak "tüm hekimlerce" reçete edilir. Yani rapor belirli bir branştan çıkmış olmalıdır, ama reçeteyi herhangi bir hekim yazabilir.
Her madde böyle değildir; bazı maddeler reçeteyi yazabilecek hekimleri de sınırlar. İki örnek:
- Leflunomid, romatoid artritte iç hastalıkları, romatoloji, çocuk sağlığı ve hastalıkları ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzman hekimlerinden birinin düzenlediği bir yıl süreli uzman hekim raporuna dayanılarak "bu uzman hekimlerce ve aile hekimlerince" reçete edilir (SUT 4.2.1.A).
- Ustekinumab, plak tip psoriyaziste dermatoloji uzman hekiminin yer aldığı 1 yıl süreli sağlık kurulu raporuna dayanılarak "dermatoloji uzman hekimlerince" reçete edilebilir (SUT 4.2.1.C.4).
Bu yüzden maddede iki ayrı ifadeyi arayın: raporu kimin düzenleyeceği ve reçeteyi kimin yazacağı.
Üç soru yan yana
| Soru | Statin, yüksek doz (SUT 4.2.28.A) | Ustekinumab, plak tip psoriyazis (SUT 4.2.1.C.4) |
|---|---|---|
| Rapor türü | Uzman hekim raporu | Sağlık kurulu raporu |
| Raporu düzenleyen | Kardiyoloji, kalp ve damar cerrahisi, endokrinoloji, geriatri, nöroloji veya iç hastalıkları uzmanı | Dermatoloji uzman hekiminin yer aldığı kurul; üçüncü basamak resmi sağlık hizmeti sunucusu |
| Reçeteyi yazan | Tüm hekimler | Dermatoloji uzman hekimleri |
Rapor düzeltilmişse
Rapor türü, düzeltmeyi kimin yapabileceğini de belirler. SUT 4.1.3'e göre, yalnızca Kurumca iade edilmiş reçete ve raporlar için geçerli olmak üzere, eksikliği bulunan raporlarda düzeltmeyi uzman hekim raporlarında raporu düzenleyen hekim (bulunmaması halinde aynı branştan hekim), sağlık kurulu raporlarında ise raporda yer alan hekimlerden biri yapar. Elektronik raporda düzeltmenin başhekimlik tarafından elektronik ortamda onaylanması gerekir.
Bu yazıdaki madde metinleri, yazının hazırlandığı tarihteki SUT'a dayanır ve yalnızca örnektir. Elinizdeki ilacın rapor türünü, branşını ve süresini o ilacın güncel maddesinden okuyun.
Kısaca
- Üç ayrı soru sorun: rapor türü, raporu düzenleyen branş, reçeteyi yazan hekim.
- Madde uzman hekim raporu istiyorsa sağlık kurulu raporu da geçerlidir; madde açıkça sağlık kurulu raporu istiyorsa aranan odur (SUT 4.1.3).
- Branş listesi ilaca, doza ve raporun ilk rapor mu devam raporu mu olduğuna göre değişebilir.
- Rapor süresi için genel sınır iki yıldır; madde daha kısa süre yazmışsa o geçerlidir.
EczaneRapor, raporun türünü ve raporu düzenleyen hekimin branşını ilacın SUT maddesiyle karşılaştırır ve uyumsuzluğu sonucun gerekçesinde yazar.
